مطالب حقوقی

با وجود اینکه اصولاً طلاق به اراده زوج انجام می شود اما در شرایطی زن هم می تواند درخواست طلاق بدهد اگر چه همسر او (زوج) با طلاق موافق نباشد. در صورتی که زن و شوهر در طلاق با هم به توافق نرسند و زن نتواند حتی با بخشیدن مال و مهریه رضایت زوج را برای طلاق جلب کند (طلاق توافقی)، تنها در صورت تحقق یکی از شرایط زیر، زن می تواند اجازه طلاق را از دادگاه خانواده بگیرد. برای طلاق زن شرایط و راه های ویژه ای هم وجود دارد که مدیریت، کنترل و اعمال آن نیازمند داشتن یک وکیل با تجربه برای طلاق است. به عبارت دیگر زن (زوجه) در صورتی در دعوای طلاق پیروز می شود که برای درخواست خود دلیل داشته باشد و در واقع مهم ترین شرط از شرایط و راه های طلاق به درخواست زن داشتن دلیل است و چنین نیست که به صرف دادخواست طلاق، حکم موافق به نفع وی صادر شود (مانند آنچه که قانون گذار برای مرد قائل شده و حق طلاق را بی چون و چرا به وی داده است).

 

 نادیا پروره _ کارشناس ارشد حقوق خصوصی

 

یكی از دعاوی مهم و پیچیده خانوادگی، طلاق است. پیچیدگی این نوع دعوا از این جهت است كه قانون‌گذار ما برای حفظ كیان خانواده شرایط طولانی و سختی را برای صدور حكم طلاق زوجین در نظر گرفته است. یكی از این تشریفات موكول شدن صدور حكم طلاق به صدور گواهی عدم امكان سازش است. گواهی عدم امكان سازش بعد از این‌كه داوران در دادگاه رای بر عدم تفاهم میان زوجین دادند، صادر خواهد شد.

 

پیش از وقوع طلاق طبق قانون جدید حمایت خانواده، باید تكلیف مسایل مالی زوجین مشخص شود. بعد از تعیین تكلیف در این خصوص، طلاق منوط به برآورده كردن این تكالیف مالی است. در حال حاضر مدت اعتبار گواهی عدم امكان سازش سه ماه است.نكته این است كه با انقضای مدت اعتبار گواهی عدم امكان سازش، كلیه توافقات طرفین بلااثر خواهد بود

 

 

طبق ماده 1129 قانون مدنی در صورتی که زن بتواند امتناع شوهر از پرداخت نفقه و یا عجز او را پرداخت در دادگاه ثابت نماید. دادگاه شوهر را مجبور به طلاق زن می کند و چنانچه شوهر حکم را اجرا نکند خود دادگاه یا نماینده او اقدام به اجرای صیغه طلاق و امضای سند طلاق خواهد کرد.

 

شاید بتوان گفت مهم ترین و فراگیر ترین راه برای طلاق زن و درخواست طلاق زوجه، طبق ماده 1130 قانون مدنی، زن این حق را دارد که در صورتی که ادامه زندگی مشترک برای او با مشقت همراه باشد از دادگاه خانواده تقاضای طلاق کند این مورد مشمول عسر و حرج قرار می گیرد.موارد ذیل در صورت احراز توسط دادگاه از مصادیق عسر و حرج محسوب می گردد.

 

الف- ترک زندگی خانوادگی توسط زوج حداقل به مدت شش ماه متوالی یا نه ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه

 

ب- اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر و یا ابتلای وی به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام وی به ترک آن در مدتی که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است. در صورتی که زوج به تعهد خود عمل ننماید و یا پس از ترک مجددا به مصرف مواد مذکور روی آورد، بنا به درخواست زوجه طلاق انجام خواهد شد.

 

ج- مکومیت قطعی زوج به حبس پنج سال یا بیشتر

 

د- ضرب و شتم یا هرگونه سوء رفتار مستمر زوج که عرفا باتوجه به وضعیت زوجه قابل تحمل نباشد.

 

هـ- ابتلاء زوج به بیماری های صعب العلاج روانی یا ساری یا هر عارضه صعب العلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل نماید

 

البته موار مندرج در بالا مانع از آن نیست که دادگاه در سایر مواردی که عسر و حرج زن در دادگاه احراز شود، حکم طلاق صادر نماید.

مصادیق عسر و حرج که ذکر شد حصری نیستند و می توان موارد دیگری را هم در شمار آن ها قرارداد. تشخیص مصادیق عسر و حرج با دادگاه است.

 

 

 

بر اساس ماده 1029 قانون مدنی غیبت شوهر به مدت بیش از چهار سال از مواردی است که زن بر اساس آن می تواند درخواست طلاق کند.

 

 

 

شروط مندرج در عقدنامه که در صورت تحقق هر کدام از آن ها، زن می تواند دادخواست طلاق بدهد. توسل به شروط ضمن عقد نکاح به عنوان دلیل برای طلاق به درخواست زوجه، ظرایف و پیچیدگی هایی دارد که مراجعه و مشاوره با وکیل متخصص طلاق را ضروری می نماید.

 

 

 

5- وکالت بلاعزل طلاق داشتن زن 

به عنوان شرط ضمن عقد ازدواج یا بر اساس عقد لازم دیگر .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1- زن مدعی عسر و حرج باشد        

عسر و حرج معنی مشخص و دقیقی ندارد ولی در لغت، به معنای سختی و مشقت است و در رویه قضایی به هر نوع سختی غیر قابل تحملی گفته می شود که ادامه زندگی با مرد را برای زن سخت و دشوار نماید البته به خوبی می توان درک کرد که تشخیص وقوع عسر و حرج با این نوع قانون گذاری و با این لحن قانونگذار در انحصار قاضی بوده و کاملا به سلیقه و میل شخص ایشان بستگی دارد! 

 

 

کراهت و تنفر هم مانند عسر و حرج به عنوان دلیلی برای طلاق زوجه، واژه ای غیر قابل تحدید است. احراز کراهت و تنفر هم مانند مورد قبلی به میل و سلیقه و تشخیص قاضی سپرده شده است. در این فرض طلاق خلع محصوب می شود به این معنی که زن باید از قسمتی یا تمام مهریه خود گذشت نموده و نیز مرد نمی تواند بدون رضایت زوجه به طلاق رجوع کند.

 

 

 

طلاق به دلیل عدم پرداخت نفقه به دو روش انجام می شود یکی به استناد شروط ضمن عقد نکاح (شروط 12 گانه ای که در عقدنامه ازدواج آماده) و دیگر به استناد ماده 1129 قانون مدنی.

 

 

 

توضیح اینکه، در صورت تحقق هر یک از شروط عقدنامه و یا هر شرط دیگری غیر از آنچه که به صورت چاپی در عقدنامه نوشته شده(ماده 1119 قانون مدنی) و احراز تحقق آن شروط توسط دادگاه خانواده، زن وکیل در طلاق خود است و می تواند به نیابت و وکالت از مرد صیغه طلاق را جاری کند و رسیدگی دادگاه خانواده در این فرض جهت احراز وقوع شرط و امکان اعمال وکالت است.از جمله شروط ضمن عقد می توان به ازدواج مجدد مرد بدون اطلاع و رضایت زن (اعم از ازدواج دایم یا ازدواج موقت) ، ترک منزل توسط مرد، نپرداختن نفقه، محکومیت به حبس و زندان، اعتیاد مرد، سوء رفتار یا سوء معاشرت زوج، ابتلای زوج به امراض صعب العلاج، جنون زوج، عقیم بودن زوج، اشاره کرد.

 

 

در صورتیکه زن وکالت در طلاق یا حق طلاق داشته باشد با انتخاب یک وکیل دادگستری متخصص طلاق برای شوهر و یک وکیل دادگستری برای خود پروسه طلاق توافقی خود را شروع نموده و چون از طرف شوهر هم اختیار و وکالت دارد به تشخیص و میل و براساس خواست خود و با شرایطی که خود مناسب می داند طلاق را انجام میدهد.

 

 

 

6- زن و شوهر برای مدت طولانی از هم جدا زندگی کنند.

این مورد در واقع دلیل مستقلی برای طلاق نیست و ذیل دلیل عسر و حرج بررسی و طبقه بندی می شود ولی به جهت فراگیر بودن آن را به عنوان دلیل مستقل بیان کردیم.

 

 

همانطور که در ماده 1121 به بعد قانون مدنی آماده است عیوب و امور و مسائلی که قانون گذار به آنها اشاره نموده می تواند دلیل فسخ نکاح باشد. البته فسخ ماهیتی متفاوت از طلاق دارد و احتیاج به جریان صیغه مخصوصی شبیه طلاق وجود ندارد.

 

 

 

گاهی به دلایلی هر یک از زوجین می تواند با طرح دعوای بطلان عقد را از اول باطل و بی اعتبار نموده که طبیعتا در پی از احراز شرط بطلان بدون نیاز به جریان صیغه مخصوص و به صرف اعلام نکاح و اسناد آن باطل می شود مثل اینکه مشخص شود زن و شوهر بر هم حرام بوده اند.

 

 

در صورت فقدان همه شرایط بالا اگر وکیلی خوب و باتجربه و متخصص در زمینه دعاوی خانواده و خصوصاً طلاق داشته باشید، وکیل طلاق شما خود برای شما راهی خواهد یافت و وکلای متخصص دعاوی خانواده در شرایط فقدان دلیل، روش های مخصوص خود را برای دستیابی به نتیجه طلاق دارند.در صورت تمایل و تصمیم جدی به انجام طلاق و نیز در صورت نیاز به مشاوره با وکیل و تماس با ما کلیک کنید.

 

 

 

شروط دوازده گانه مندرج در عقدنامه که در صورت وقوع هر یک از آنها به تشخیص دادگاه، زن وکیل در طلاق می شود و بدون نیاز به حضور و موافقت شوهر (زوج) و با تجویز دادگاه، می تواند به دفترخانه طلاق مراجعه نموده و صیغه طلاق را جاری کند:

 

1- خودداری شوهر از پرداخت نفقه زن.

 

2- سوء رفتار شوهر در حدی که غیر قابل تحمل باشد.

 

3- بیماری صعب العلاج شوهر که غیر قابل درمان باشد و ادامه زندگی مشترک را با مشکل مواجع کند.

 

4- در صورتی که شوهر دیوانه باشد یا در طول زندگی مشترک دیوانه شود.

 

5- اشتغال شوهر به شغلی که به حیثیت و آبروی خانوادگی زن لطمه بزند.

 

6- محکومیت شوهر به 5 سال حبس یا بیشتر.

 

7- اعتیاد شوهر به مواد مخدر به شکلی که زندگی مشترک را مختل کند.

 

8- چنانچه زوج شش ماه متوالی یا نه ماه متناوب زندگی مشترک را بدون عذر موجه ترک کند.

 

9- محکومیت فطعی شوهر به ارتکاب جرم خلاف شئونات خانوادگی زن.

 

10- ناباروری مرد پس از گذشت 5 سال از زندگی مشترک.

 

11- در صورتی که شوهر مفقودالاثر شود و شش ماه پس از مراجعه زن به دادگاه خبری از او نباشد و پیدا نشود.

 

12- ازدواج مجدد مرد بدون اجازه زن.

 

 

پس از تشخیص وقوع اختلاف بین زوجین مناسب است زن یا شوهر یا هر دو با مراجعه به یک فرد متخصص و کارشناس در زمینه آسیب شناسی روابط زوجین و اختلافات زناشویی در صدد حل و درمان مشکل ایجاد شده برآیند.به عبارت دیگر شایسته و منطقی نیست کهبا وقوع کوچکترین اتفاقی یا فقط به انگیزه تنبیه و تقابل و انتقام زن و شوهر نسنجیده به شمت طلاق بروند یا حتی با وقوع کوچکترین مشکلی لفظ آن را به زبان بیاورند.

 

 

 

2- مراجعه به وکیل متخصص خانواده 

در صورتی که مراجعه به روانشناس یا مشاور خانواده در نهایت شما را به این نتیجه برساند که مشکل و اختلاف زناشویی پیش آمده قابل درمان نیست و پیگیر طلاق ضرورت دارد، توصیه می شود در گام اول به یک وکیل خوب و متخصص طلاق مراجعه نموده و از حقوق قانون خود و عواقب اقدامات خود کسب اطلاع نمایید و آگاهانه گام بردارید.البته می توانید به طور کلی و به صورت کامل پیگیری دعوای طلاق خود را به وکیل انتخابی و مورد اعتمادتان بسپارید و خود درگیر طی مراحل قانونی و جلسات رسیدگی به طلاق نشوید.

 

 

 

انتخاب دلیل طلاق و جهت درخواست آن شاید مهم ترین عامل موفقیت طلاق به درخواست زن باشد.همانطور که توضیح داده شد چنین نیست که به محض درخواست طلاق محکمه راضی به صدور حکم اجازه طلاق شود.در هر حال اگر زوجه وکیل داشته باشد انتخاب مناسبترین دلیل برای طلاق و نیز مراجعه به دفاتر خدمات قضایی و تنظیم دادخواست طلاق بر عهده وکیل است و زن هیچ دخالتی در این مرحله نخواهد داشت.

 

 

 

در حال حاضر کلیه پرونده های خانوادگی قبل از رسیدگی در دادگاه خانواده جهت امکان حصول سازش و آشتی زوجین به شورای حل اختلاف فرستاده می شوند پس از آن در صورت عدم سازش یا عدم حضور طرفین پرونده به دادگاه خانواده می رود .

در دادگاه خانواده قاضی با تشکیل جلسه و استماع دلایل زن برای طلاق و دفاعیات مرد و نیز انجام تحقیقات لازم اقدام به صدور رای در خصوص طلاق می نماید ؛ این رای می تواند مبنی بر پذیرش درخواست طلاق زن یا رد آن باشد.

 

 

 

نکته - رد دعوای طلاق می تواند در قالب قرار عدم استماع، قرار رد دعوا و یا حکم به بی حقی باشد.

 

 

 

رای صادر شده در دادگاه خانواده (بدوی) دو مرحله قابلیت اعتراض و شکایت در مراجع عالی تر را دارد :

الف – تجدیدنظر خواهی در دادگاه تجدیدنظر استان 

ب- فرجامخواهی در دیوانعالی

 

 

 

پس از صدور حکم طلاق زن و قطعی شدن آن سه ماه فرصت هست تا زن جهت اجرای صیغه طلاق به دفترخانه مراجعه نماید. در این صورت پس از طی تشریفات از جمله اخطار به مرد جهت اجرای صیغه طلاق و گواهی عدم بارداری ، سردفتر صیغه طلاق را اجرا نموده و سند طلاق را صادر می نماید.